Expected Goals (xG): wat het is, en hoe VAIXR het berekent

Drie schoten op doel, geen goal, en toch was het een goede eerste helft. Dat gevoel kun je met een score van 0-0 niet uitleggen — met xG wel. Expected Goals schat, per schot, hoe groot de kans is dat het een doelpunt wordt, op basis van waar en hoe het schot genomen is. Tel je die kansen op over een wedstrijd, dan heb je een getal dat los staat van geluk en een goede of slechte keeper: hoeveel goals "hoorden" er eigenlijk te vallen.

Dat is precies waarom xG in het betaald voetbal de standaardmaat is geworden naast de uitslag. Een team dat met 1-0 verliest maar 2,3 xG opbouwt tegenover 0,4 xG van de tegenstander, speelde een andere wedstrijd dan de eindstand doet vermoeden.

Hoe VAIXR een schot waardeert

Grote clubs trainen hun xG-model op miljoenen schoten uit videodata: exacte hoek, afstand tot het doel, druk van de verdediger. Op amateurniveau is die data er niet, en die precisie is ook niet waar je iets aan hebt tussen twee trainingen door. VAIXR gebruikt daarom een simpel, transparant model dat leunt op drie dingen die je toch al vastlegt tijdens het taggen van een schot:

• Afstand tot het doel, in vier zones: het 5-meter gebied, het strafschopgebied dichtbij (5-11m), het strafschopgebied ver (11-18m), en buiten het gebied (18m+). Dit bepaalt de basiswaarde — van 0,45 vlak voor doel tot 0,03 van afstand.
• Lichaamsdeel: een schot met het hoofd of "overig" (bijvoorbeeld een schouder) telt lager dan een schot met de voet — een kopbal is nu eenmaal lastiger te plaatsen.
• Type actie: een schot uit een vrije trap of hoekschop telt iets lager (de bal komt van opzij of stilstaand), een schot uit een counter telt iets hoger (de verdediging staat er nog niet).

Die drie factoren worden met elkaar vermenigvuldigd tot één kans tussen 0,01 en 0,99. Een schot met het hoofd vanuit een hoekschop, bijvoorbeeld, uit het strafschopgebied dichtbij: 0,15 basis × 0,65 (hoofd) × 0,85 (hoekschop) ≈ 0,08. Een schot met de voet van dichtbij, in de omschakeling: 0,45 × 1,00 × 1,10 ≈ 0,50 — bijna een muntje opgooien.

Waar je het terugziet

Je hoeft er niets extra's voor te doen. Zodra je bij een schot afstand, lichaamsdeel en type actie tagt — in de live tagger, langs de lijn of achteraf — berekent VAIXR de xG-waarde automatisch. Die waarde komt op twee plekken samen:

• Wedstrijdstatistieken: bovenaan het statistiekenscherm van elke wedstrijd staat de xG van je eigen team naast de xGA (expected goals against) van de tegenstander — het totaal van alle getagde schoten in die wedstrijd, voor en tegen.
• Spelersvolgsysteem: op de pagina van een individuele speler telt de cumulatieve xG mee als onderdeel van zijn statistieken, zodat je een spits die veel goede kansen krijgt maar nog niet scoort, herkent aan het getal in plaats van aan een onderbuikgevoel.

Zo wordt "we creëerden weinig, maar de kansen die er waren, waren groot" een zin die je met een getal kunt onderbouwen — en "hij heeft nu drie wedstrijden op rij grote kansen, de goals komen wel" ook.